Doğanın sunduğu bitkiler ve doğal kaynaklar, yüzyıllardır insanların yaşamında önemli bir yere sahip olmuştur. “Prof. Razi Safarov ile Doğadan Gelen Şifa” başlıklı bu özel yayında, doğal ürünler ve doğadan gelen şifa anlayışı üzerine keyifli ve bilgilendirici bir sohbet sizleri bekliyor.

Kıymetli okuyucularım, bugün sizlere Anadolu'nun güneşli yamaçlarından sofralarımıza uzanan bir şifa yolculuğundan bahsetmek istiyorum. Zahter, sadece bir bitki değil, bin yıllık bir şifa geleneğinin ta kendisidir.

Kıymetli okuyucularım, Bazı kokular vardır, insanın aklını değil nefesini açar. Akgünlük sakızı da böyledir. Yandığında duman çıkar ama asıl etkisi sessizdir; bedende ve zihinde iz bırakır. Akgünlük, sert topraklarda yetişen bir ağacın gövdesinden sızar. Ağaç kesilmez, yaralanır; onarırken bize şifa bırakır. Kuruyan bu reçineye akgünlük sakızı deriz. Doğunun bilgeliğinde yeri büyüktür ama asıl marifeti gösterişte değil dengededir.

Değerli okuyucularım, Bugün size, bedende ve zihinde sessizce denge kuran, doğanın ince ayar ustasından söz etmek istiyorum: Hayıt tohumu.

Kıymetli okuyucularım, Doğada bazı bitkiler vardır; ismi gibi çalışır. Altınbaşak otu da bunlardan biridir. Sarı başaklarıyla güneşi hatırlatır ama asıl mahareti görünmeyen yerde, böbreklerde ve idrar yollarında ortaya çıkar.

Bugün size ormanın kenarında, dikenli yaprakları ve kırmızı meyveleriyle dikkat çeken bir bitkiden söz etmek istiyorum: tavşan memesi.

Değerli okuyucularım, Bugün size, narin görünüşünün ardında derin bir şifa barındıran bir bitkiden söz etmek istiyorum: Civanperçemi.

Bugün sizlere ismini belki duymuş ama kıymetini tam bilmemiş olabileceğiniz bir bitkiden söz etmek istiyorum: Aslanpençesi. İsmi iddialı, etkisi ise bir o kadar derin. Yüzyıllardır özellikle kadınların dostu olarak bilinir. Ama aslında herkese iyi gelen, gölgede kalmış bir doğa mucizesidir.

Kıymetli okuyucularım, bugün size çocukluğumdan annemin özellikle kış aylarında çorbalarımızdan eksik etmediği, Nahçıvan’ımızda herhalde en çok kullanılan bitkilerinden biri olan evelik otunu yazmak istedim.

Kıymetli okuyucularım, Deniz kadayifi, denizin içinde sessizce büyüyen ama taşıdığı içerikle birçok bitkiden daha derin bir anlam barındıran özel bir deniz canlısıdır. İnce ipliksi yapısı nedeniyle bu isimle anılır; fakat asıl değeri görüntüsünde değil, denizin ona emanet ettiği minerallerde ve vitaminlerde saklıdır. Deniz ne kadar zenginse, deniz kadayifi de o zenginliğin sade bir yansımasıdır.

Kıymetli okuyucularım, Bazı bitkiler nazik davranmaz. Serttir, yakar, uyandırır. Hardal da böyledir. Bedene “uyan” diyen, tembelliği sevmez. Küçük tohumu vardır ama etkisi büyük ve hızlıdır. Doğru kullanıldığında şifa, ölçüsüz kullanıldığında yük olur.

Karadeniz’in serin rüzgârlarında büyüyen, sofralarda yeri ayrı, şifası daha da büyük bir bitkiden söz etmek istiyorum: Kara lahana. Görünüşte sıradan bir sebze gibi dursa da, aslında koyu yeşil yapraklarının içinde vücuda kuvvet veren gizli bir eczane saklar.

Bugün sizlere doğada gördüğümüzde temkinle yaklaştığımız ama aslında bedenin en büyük dostlarından biri olan bir bitkiden söz etmek istiyorum: Isırgan otu (Urtica dioica). Yaprağına çıplak elle dokunduğunuzda yakar, kızarıklık bırakır; ama işte o yakıcılığın arkasında gizli bir şifa dünyası vardır.

Bugün sizlere mutfaklarda baharat olarak yer bulan ama aslında şifa yönüyle çok daha öne çıkan bir bitkiden söz etmek istiyorum: Kişniş (Coriandrum sativum).

Akgünlük (Boswellia serrata),halk arasında pek bilinmeyen, ancak tıbbî özellikleri bakımından oldukça dikkat çekici bir bitkidir. Bu bitki, gövdesinden elde edilen reçinesiyle tanınır. Reçine kurudukça taşlaşır ve esas şifa bu taşlaşmış maddede gizlidir.

Bugün sizlere, ilimizde gerçekleştirilen Uluslararası Yaşar Doğu Turnuvası’na misafir olarak gelen Azerbaycan Bayan Güreş Milli Takımı’nın teknik direktörü, Olimpiyat şampiyonu Torul Askarov ile yaptığım kısa ama anlamlı bir sohbetten söz etmek istiyorum. Sohbet sırasında, “Hocam, son zamanlarda uykusuzluk çekiyorum,” dediğinde, ona kedi otunu tavsiye ettim. Bu güzel bitkinin, insan ruhuna dokunan sessiz şifasını, sizlere de anlatmak istedim.

Bazı bitkiler vardır ki, kokusuyla geçmişi hatırlatır, şifasıyla bugünü iyileştirir. Anadolu topraklarında yüzyıllardır bilinen, kimi zaman unutulmaya yüz tutsa da halk hekimliğinde hâlâ kendine yer bulan bir kökten söz edeceğiz bugün. Öksürüğe, balgama, bronşlara çare olduğu söylenen; soluğa ferahlık, ciğere nefes getirdiğine inanılan bir kök bu. Adını duyan az, şifasını bilen daha az.

Kıymetli okuyucularım, Bazı bitkiler vardır; kapıdan içeri girdiğinde kendini hissettirir ama sesini yükseltmez. Limon otu tam da böyledir. Ne keskin bir iddiası vardır ne de aceleci bir etkisi… Fakat tanıyan bilir: Bu bitki, insanın iç gürültüsünü azaltır.

Kıymetli okuyucularım, Bazı bitkiler vardır; boyu kısadır ama etkisi derindir. Bodur otu da bunlardan biridir. Göze gelmez, iddiası yoktur, gösterişli çiçekler açmaz. Ama bedenle tanıştı mı işini bilir. Özellikle de karaciğerle…

Kıymetli okuyucularım, Her bitkinin bir huyu vardır. Kimi gösterişi sever, kimi rüzgârı bekler, kimi de sessizce toprağın nabzını tutar. Diğnik otu işte o sessizlerden biridir. Dağların kıyı çerçevesinde boy verir; gövdesi ince, yaprağı yumuşak, kokusu hafif ama etkisi derindir. Ne pazarda bağırır ne aktarda öne çıkar; fakat bilen bilir ki bu ot, bedenin fazlasını alan büyük bir arındırıcıdır.

Bugün size sofralarımızın mütevazı ama en güçlü üyelerinden biri olan yeşil mercimekten söz etmek istiyorum. Küçük taneleriyle sade görünür; ama içindeki besinler, vitaminler ve özel bileşiklerle aslında tam bir şifa kaynağıdır. Anadolu mutfağında çorbasıyla, yemeğiyle, salatasıyla kendine yer bulur; ama asıl değeri, bedenin en derin ihtiyaçlarına sessizce cevap vermesindedir.

Anadolu’nun birçok köşesinde yabani olarak da yetişen, mutfakta yeri ayrı, şifası ise çok daha derin bir bitkiden söz etmek istiyorum: Arapsaçı. İncecik, ipek gibi yaprakları ve anasona benzer kokusuyla hemen ayırt edilir. Kimi yerde “yabani rezene” diye bilinir, ama aslında kendine özgü karakteriyle bambaşka bir bitkidir.

Değerli okuyucularım, Bugün size ismini sık duymadığımız ama etkisini görenlerin hafızasından kolay kolay silmediği bir bitkiden söz etmek istiyorum: Tarhun (Artemisia dracunculus).

Değerli okuyucularım, Bugün sizlere yalnızca mutfağın değil, bedenin ve ruhun da sessiz dostu olan bir bitkiden söz etmek istiyorum: Fesleğen (Ocimum basilicum).

Doğa, kıymetini herkesin bilmediği bitkilerle doludur. Kapari de onlardan biridir; gösterişsizdir, sessizdir ama dirençlidir. Taşların arasından inatla boy verir, şifasını sakince sunar. Bazen en büyük kıymet, en az bakılan yerde yetişir.